تبلیغات
شاپ سنتر - همه آنچه كه درباره «مهریه» باید بدانیم


زندگی صحنه یکتای هنر مندی ماست، هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود، صحنه پیوسته به جاست، خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد...

درباره وبلاگ:


آرشیو:


سایت طلا

طبقه بندی:


آخرین پستها :


پیوندها:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:


شاپ سنتر

چت روم

كد چت روم

ساعت فلش


Admin Logo themebox

همه آنچه كه درباره «مهریه» باید بدانیم

نوشته شده توسط:حامد ی.ب
یکشنبه 18 بهمن 1388-ساعت 20 و 46 دقیقه و 02 ثانیه

همه آنچه كه درباره «مهریه» باید بدانیم



بسیاری از افراد بدون اطلاع كافی مهریه را می‌پذیرند و برخی دیگر نیز ممكن است با اطلاع از نكات قانونی مهریه، مسائلی را به طرف مقابل خود تحمیل كنند و تنها برنده این مساله باشند. این نوشتار تقریبا تمامی زوایای این موضوع را موشكافی كرده است.

«مهر» عمری به درازای حیات انسان‌ها دارد. به نظر می‌رسد همزمان با پاسخگویی انسان به نیاز فطری خود درخصوص تشكیل خانواده و زندگی مشترك خانوادگی، مهر نیز معنی پیدا كرد. بر این اساس مرد برای ابراز وجود و اعلام تمایل به داشتن همسر حاضر بود بهایی هرچند گزاف بپردازد. ازجمله ارائه خدمت و كار برای پدر دختر دلخواهش یا پرداخت مالی كه به زن تعلق نمی‌گرفت، بلكه پدرزن خود را مالك آن می‌دانست و حق مطالبه داشت.

با ظهور اسلام موضوع مهر مورد قبول و تایید قرار گرفت. با این تفاوت كه مهر عنوان عطیه‌ای را یافت كه به مناسبت عقد نكاح، زوج به زوجه می‌داد و نظر و اراده زن در تعیین آن معتبر بود و اندیشه مقابل بودن مهر با تملك و در اختیار داشتن زن مردود شناخته شد.

مهر از نظر قرآن

قرآن كریم مهر را متعلق به خود زن می‌داند و مرد را مكلف می‌سازد تا نسبت به پرداخت آن قیام كند و با قصد عدم پرداخت مهر زوجه را مورد آزار و تهمت قرار ندهد. همچنین پرداختن مهر هنگام طلاق نیز به حكم آیات الهی واجب می‌شود. در موردی هم كه موضوع مهریه انجام كار (مثلا آموزش زبان عربی) است، اجرای كار در حكم تلف مهریه است. بنابراین هرگاه در این فرض قبل از نزدیكی، زن طلاق داده شود، زن به میزان نیمی از اجرت آن كار به مرد بدهكار خواهد شد.

چه چیزهایی را می‌توان در اسلام مهر قرار داد؟

به طور كلی هر چه را كه قابل ملكیت باشد، خواه چیز باشد یا منفعت می‌توان مهر قرار داد. البته در اسلام چیزهایی از قبیل خوك و شراب به ملكیت درنمی‌آید. ممكن است مال، چیزهای مادی، خانه، ماشین و... باشد كه در این صورت باید موجود و قابل تملك باشد یا این كه زوجه قدرت تسلیم كردن آن را داشته باشد.

در صورتی كه مهر مال غیرمادی از قبیل سكونت در منزل، استفاده از مال و... باشد، موجود بودن آن هنگام عقد نكاح شرط نیست.

در صورتی كه تعلیم علم یا حرفه و صنعت به عنوان مهر قرار داده شود و مباشرت زوج نیز شرط نشده باشد. چنانچه پیش از نزدیكی زوجه طلاق داده شود، نصف اجرت تعلیم به زوجه تعلق می‌گیرد و با شرط مباشرت و دشوار شدن آن و در فرض عدم وقوع طلاق اجرت‌المثل به زوجه تعلق می‌گیرد. اجرت‌المثل اجرتی است كه از سوی كارشناس تعیین می‌شود و به زن تعلق می گیرد.

در موردی كه مهر وجه رایج و پول باشد، به منظور حفظ ارزش آن و ممانعت از تضییع حقوق زن صداق متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان پرداخت و ادای دین نسبت به سال اجرای عقد محاسبه و پرداخت خواهد شد و منظور از زمان تادیه، هنگام اجرای حكم قطعی و لازم‌الاجراست.

مهر در ازدواج موقت

مهر در ازدواج غیردائم دارای احكام و شرایط خاص است. در نكاح منقطع، مهر و میزان آن باید در عقد معین شود و اگر مهر تعیین نشود، عقد نكاح غیردائم باطل خواهد بود. طلاق و مهرالمتعه مختص نكاح دائم است. همچنین مهرالمثل نیز در نكاح منقطع جایی ندارد، زیرا ضرورت تعیین مهر مانع از نیاز به تعیین مهر پس از نزدیكی است.

در نكاح غیردائم هرگاه شوهر قبل از نزدیكی تمام مدت باقیمانده را ببخشد (بذل مدت كند) باید نصف مهرالمسمی (اجر) را به زن بدهد، بنابراین به طور قطع می‌توان ادعا نمود كه حتی در نكاح مدت‌دار هم معاوضه صرف صورت نمی‌پذیرد. همان طور كه در نكاح دائم نیز هرگاه پیش از وقوع نزدیكی زن و شوهر به سبب طلاق از هم جدا شوند، زن مستحق نصف مهر است. البته در عقد مدت‌دار چنانچه مرد تا پایان مدت با زن نزدیكی نكند یا بخشی از مدت را به او ببخشد، زن مستحق تمام مهر خویش است.

چه زمانی مهریه به زن تعلق نمی‌گیرد؟

قانون مدنی عیوب چندی را در زن و مرد برشمرده كه وجود آن برای طرف دیگر حق فسخ خواهد آورد.

در این خصوص باید در نظر داشت كه عیوب زن هنگامی برای مرد حق فسخ ایجاد می‌كند كه در حین عقد وجود داشته باشد.

هرگاه عقد نكاح قبل از نزدیكی به جهتی فسخ شود، زن مهر ندارد. مگر در صورتی كه موجب فسخ، ناتوانی ج ن سی مرد باشد كه در این صورت زن مستحق نصف مهر خواهد بود.

درخصوص عیوب مرد، جنون و عنن هرگاه بعد از عقد هم حادث شود موجب حق فسخ برای زن خواهد بود.

نتیجه این كه ناتوانی ج ن سی مرد و جنون او هرگاه در زمان عقد و یا پس از آن واقع شود، زن حق فسخ خواهد داشت.

اگر زن به دلیل عذری كه دارد آماده برای تمكین نباشد، پرداختن مهر به او واجب نیست؛ زیرا نكاح در حكم عقد معاوضی است و در این نوع عقد، مهریه در برابر تمتع مرد پرداخت می‌شود.

مهریه در دادگاه

دعوی مهر از دعاوی خانوادگی است. كابین زن خواه در قباله ازدواج درج شده باشد یا در برگ جداگانه سند لازم‌الاجرا محسوب می‌شود و در صورت مطالبه مهر باید متعهد به پرداختن مبادرت ورزد والا باید در باب اعسار زوج رسیدگی به عمل آید.

البته اگر زن آگاه بر معسر بودن مرد باشد و با این حال ازدواج كند، حق حبس نخواهد داشت اما در صورتی كه بدون اطلاع از استطاعت مالی زوج با او ازدواج كند، می‌تواند تمكین خود را منوط به دریافت مهر كند.

ممنوعیت تعیین مهر اندك و مهر افزون باعث می‌شود زوجین در طول زندگی مشترك نسبت به یكدیگر احساس پیروزی و برتری كاذب نداشته‌ باشند

با اعسار شوهر از پرداختن مهر، مطالبه مهر از او امكان نخواهد داشت ولی اعسار شوهر حق حبس زن را از بین نمی‌برد. با جمع چند عنصر اعسار زوج ثابت می‌شود: وجود دین، اظهار ناتوانی از پرداختن توسط مدیون، مطالبه داین. پس تا زمانی كه بستانكار درصدد مطالبه طلب خود برنیامده، ادعای اعسار وجهی ندارد.

با ثبوت اعسار زوج و غیرمقدور بودن پرداخت مهر، از سوی دادگاه مهلت قضایی در نظر گرفته می‌شود تا در این فرجه زمانی اجرای تعهد برای زوج ممكن شود. این مهلت باید به‌ گونه‌ای باشد كه امكان اجرای تعهد در آن به طور منطقی وجود داشته باشد.

همان‌ طور كه متعهد نمی‌تواند متعهدله را مجبور به پذیرش قسمتی از موضوع تعهد كند و توقع داشته باشد كه طلب به نحو اقساطی پرداخته شود، حاكم نیز نمی‌تواند بدون دلیل بستانكار را از وصول طلب خود در مدت قانونی محروم سازد.

در دعوی مطالبه مهریه، دادگاه با احراز دلایلی ازجمله عسرت و تنگدستی زوج می‌تواند متناسب با وضع معسر مهلت معقولی را برای پرداخت تعیین كند. این اقدام، حتی اگر از مجرای دایره اجرای ثبت نیز صورت پذیرد، به معنی مدت‌دار شدن مهر حال نیست و از سقوط حق حبس زن حكایت ندارد. حق حبس نیز به این معنی است كه زن می‌تواند تا مهر به او تسلیم نشده از انجام وظایفی كه در مقابل شوهر دارد، امتناع كند. لغو مجازات حبس و دیگر مجازات‌های تعزیری درخصوص جرایم و اختلاف خانوادگی و تعیین مجازات‌های جایگزین از ایجاد كینه و نفرت میان زن و مرد كه زندگی مشتركی را باید داشته باشند، جلوگیری می‌كند.

مردانی كه حتی پیش از شروع زندگی زناشویی و با اقدام نسنجیده همسرشان به تحمل حبس محكوم می‌شوند، ضربه‌ای هولناك و شكننده را بر پیكر زندگی و آینده خود و خانواده‌اش احساس می‌كنند. آثار این شكست و پریشانی از ایشان به همسر و فرزندانشان منتقل می‌شود. در حقیقت این مردان متغیری هستند كه در قدم اول همسر و فرزندان و در مراحل بعدی جامعه تابع نابودی آنهاست.

اهرم‌های قانونی باید بازدارنده مرد و زن از عدم احساس مسوولیت نسبت به همسر و خانواده باشد. بنابراین ضرورت دارد تا مقرراتی وضع شود كه براساس آن اولا مرد و زن بدون هیچ مانعی حقوق یكدیگر را مراعات كنند و از انجام تكالیف خود در برابر همسر و فرزندان كوتاهی نكنند. دوما: نرمش و انعطاف تا جایی صورت گیرد كه موجب گستاخ شدن و جری‌شدن ایشان نشود.

مهریه در طلاق

جز در طلاق خلع و مبارات كه جزیی از مهر یا تمام آن بخشیده می‌شود و غیر از موردی كه حكم قطعی بر اعسار زوج از پرداخت حقوق مادی زن صادر شده است، اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفتر موكول به پرداخت حقوق شرعی و قانونی زوجه اعم از مهریه، نفقه، جهیزیه و غیر آن به صورت نقد خواهد بود. دادگاه ضمن صدور گواهی عدم امكان سازش مكلف به تعیین تكلیف موارد مذكور است. طلاق خلع طلاقی است كه زن به واسطه كراهتی كه نسبت به زوج دارد، قسمتی از مهر خود را می بخشد و طلاق می‌گیرد.

بدیهی است با صدور رای و اعلام رضایت زوجه حتی بدون پرداخت این حقوق نیز مانعی برای ثبت طلاق نیست.

هرگاه مهر در عقد نكاح دائم ذكر نشود و شوهر قبل از نزدیكی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد، زن مستحق مهرالمتعه است و تعیین مهرالمتعه با لحاظ حال مرد از حیث غنا و فقر صورت می‌پذیرد. در هر حال مهر زن در هنگام تمكین و یا زمانی كه از حق حبس استفاده كرده است قابل پرداخت است. به نظر می‌رسد تفكیك تمكین عام و تمكین خاص در هنگامی كه زوجه از حق حبس خود استفاده می‌‌كند، منطقی نباشد. زیرا عملا ممكن نیست كه زوجه ملزم به آغاز و ادامه زندگی مشترك و سكونت در منزل زوج باشد و در عین حال كه با او زندگی می‌كند، در اجرای حق حبس خود از تمكین خاص و زناشویی امتناع ورزد.

پیشنهادها

با توجه به این كه عقد نكاح باعث می‌شود مهر تعیین شود، بنابراین نظارت منطقی و دلسوزانه بر امر نكاح موجب خواهد شد مصلحت طرفین عقد به بهترین نحو مورد توجه قرار گیرد. در نتیجه زن و مرد از عهده انجام تكلیف ناشی از عقد نكاح برخواهند آمد.

1- این نظارت با تعیین و تصویب آیین‌‌نامه‌هایی كه ضمانت اجرایی داشته باشد، ممكن خواهد بود.

2- با تعیین میزان مشخص مهریه و محدود كردن حمایت‌های قانونی نسبت به همان مقدار، از تكلیف زوج به امر محال جلوگیری خواهد شد.

بدیهی است؛ بر اثر مرور زمان عرف جامعه این اقدام را خواهد پذیرفت و خلاف آن را مذموم خواهد دانست.

تعیین مهرالسنه یا همان مهر محمدی از سوی پیامبر اعظم(ص)‌ می‌تواند الگوی مناسبی برای این هدف باشد. آن‌گونه كه در میان برخی خانواده‌ها تعیین 14سكه طلا یا 114 سكه طلا به عنوان مهر متداول است و حكومت‌های پیشین نیز چنین رویه‌ای داشته‌اند. مثلا در زمان «غازان» خان مغول كابین رسمی و صداقی را كه دولت تعیین كرده بود، 5/19 دینار بوده است.

چه بجا خواهد بود اگر به تبعیت از سنت رسول خدا كه در عصر پرفروغ خود 500 درهم را برای مهر همسران قرار داد، در این روزگار نیز به تناسب، مهریه مشخصی تعیین و به عنوان كابین رسمی اعلام شود.

3- ممكن است تعیین مهر دولتی طرفین عقد نكاح را به انجام عقود حاشیه‌ای یا تعیین مهر غیرواقعی (مهرالسر) سوق دهد، برای پیشگیری از این عارضه، نخست باید زمینه‌ای ایجاد شود تا زوجین خود را نیازمند به این اقدام نبینند و دیگر این‌كه به آن قراردادها، اعتبار قانونی داده نشود.

اصول كلی و تعالیم كلیدی مربوط به روابط زن و مرد كه به كامل‌ترین وجه خود در آداب و آموزه‌های اسلامی متجلی است، در آستانه ازدواج به زوجین آموخته شود. انجام این اقدام، آنها را از تصمیم‌گیری نادرست باز خواهد داشت. مثلا جوانی كه با مخالفت خانواده دختر مورد علاقه‌اش مواجه است، برای جلب رضایتشان و با توافق پنهانی كه با دختر دلخواهش دارد، مهر بسیار زیاد را كه برای انصراف او پیشنهاد شده است، نمی‌پذیرد. متقابلا دختری كه مهریه مناسبی برایش در نظر گرفته‌اند، از بیم مخالفت خانواده زوج یا پا پس كشیدن پسر دلخواهش به طور پنهانی با او به مهر الّسر توافق نمی‌كند.

ممنوع شدن تعیین مهر اندك و مهر افزون بر كابین رسمی از سوی دولت تعیین و اعلام خواهد شد، این ممنوعیت باعث می‌شود زوجین در طول زندگی مشترك نسبت به یكدیگر احساس پیروزی و برتری كاذب نداشته‌ باشند و زندگی‌شان از این پندار نابه‌جا تاثیر بد نپذیرد.

گرد آوری و تنظیم: گروه شاپ سنتر   www.scenter.mihanblog.com

منبع: bekhon.com



تاریخ آخرین ویرایش:دوشنبه 19 بهمن 1388 ساعت 12 و 43 دقیقه و 15 ثانیه